Eerste hulp bij dataverlies
De eerste minuten bepalen meer over een datarecovery dan alles wat er daarna in het lab gebeurt. Niet omdat er haast bij is — maar omdat vrijwel elke goedbedoelde reflex de schade vergroot.
De enige regel die altijd geldt
Stroom eraf. Meteen, en dan zo laten. Een defecte gegevensdrager repareert zichzelf niet terwijl hij draait — hij gaat achteruit. Bij mechanische schade sleept elke extra omwenteling de beschadigde kop over de magneetschijf. Bij kortsluiting jaagt elke startpoging stroom door een onderdeel dat dat niet meer verdraagt. Bij een logische fout blijft het besturingssysteem op de achtergrond schrijven, ook als u niets doet.
Dat klinkt triviaal, maar het is de meest voorkomende reden waarom een te redden geval uiteindelijk niet meer te redden is: tussen de eerste storing en het telefoontje naar het lab liggen vaak een dozijn startpogingen.
Wat u in geen geval moet doen
chkdsk, „schijf repareren", fsck
Deze hulpmiddelen schrijven. Ze bouwen de inhoudsopgave opnieuw op aan de hand van al beschadigde gegevens en overschrijven daarbij precies de verwijzingen waaruit de bestanden anders nog gereconstrueerd hadden kunnen worden. Op een gezonde gegevensdrager met een kleine logische fout is dat een zinvol hulpmiddel. Op een defecte is het het tegendeel.
Herstelsoftware op defecte hardware
Programma’s die de gegevensdrager vanuit het besturingssysteem scannen, lezen blok voor blok van voor naar achter en houden de hardware urenlang op volle belasting. Voor een gewiste map op een werkende schijf is dat juist. Voor een schijf die tikt, heet wordt of halverwege verdwijnt, is het de snelste weg naar definitief verlies.
Formatteren of initialiseren
„De schijf moet worden geformatteerd voordat u hem kunt gebruiken" betekent niet dat de gegevens weg zijn. Het betekent dat de inhoudsopgave onleesbaar is. Wie bevestigt, legt een nieuwe aan — over de oude heen.
De behuizing openen
De lees-schrijfkop van een harde schijf zweeft enkele nanometers boven de magneetschijf. Een stofdeeltje is daar een veelvoud van. Een in kamerlucht geopende schijf is daarna vrijwel altijd slechter te redden dan ervoor.
De printplaat vervangen door een identieke
Een wijdverbreid forumadvies dat al ruim vijftien jaar niet meer werkt. Moderne harde schijven leggen individuele kalibratiewaarden vast in een chip op hun eigen printplaat. Zonder overdracht van die waarden wordt de schijf niet leesbaar — en in het slechtste geval beschadigt de poging bovendien het firmwaregebied.
Rijst, föhn, oven, vriezer
Bij waterschade is niet het vocht het probleem, maar de corrosie die het op gang brengt — en die gaat door onder onderdelen en afschermkapjes, waar rijst noch warme lucht ooit komt. Kou zorgt bij het ontdooien bovendien voor extra condens in het apparaat.
Bij RAID of NAS: een rebuild starten
De gevaarlijkste reflex die er is. Een rebuild leest dagenlang alle overgebleven schijven achter elkaar en overschrijft daarbij de aanwezige redundantie. Meer daarover in een eigen artikel.
Bij de smartphone: fabrieksreset of firmware opnieuw flashen
Actuele toestellen versleutelen elk bestand afzonderlijk. Een reset vernietigt het sleutelmateriaal. Daarna zijn de gegevens fysiek nog aanwezig en toch voorgoed onleesbaar.
Wat u wél moet doen
Opschrijven wat er gebeurd is
Valhoogte, contact met water, stroomuitval, sinds wanneer de geluiden optreden, welke software al gedraaid heeft. Dat bepaalt de route in de diagnose — en vooral wat er niet eens geprobeerd wordt.
Bij meerdere schijven de volgorde markeren
Bij een RAID-set of NAS bepaalt de positie in de behuizing de volgorde binnen de set. Plak het slotnummer op elke schijf voordat u hem eruit haalt.
Zoeken naar een back-up
Prullenbak in de cloud, een oude back-upschijf, dezelfde foto’s op een tweede apparaat, die e-mailbijlage van toen. De beste datarecovery is die welke overbodig blijkt.
Een diagnose laten stellen voordat er iets geprobeerd wordt
Een diagnose vertelt u of het geval logisch, elektronisch, mechanisch of kansloos is. Pas daarna valt te beslissen of de inspanning zinvol is.
Eén zin die u veel geld kan besparen
Kort beantwoord.
Mijn harde schijf tikt. Mag ik hem nog één keer aansluiten om snel iets te kopiëren?
Nee. Tikken betekent dat de kop zijn spoor niet meer vindt. Elke startpoging voert hem opnieuw over de magneetschijf. Precies zo wordt kopschade oppervlakteschade — en dat is de meest bewerkelijke vorm van datarecovery die er is.
Ik heb al herstelsoftware laten draaien. Is nu alles verloren?
Niet per se. Bij een logische fout op gezonde hardware richt een leesscan meestal geen schade aan. Kritiek wordt het als de software naar de gegevensdrager heeft geschreven of als de hardware al defect was. Vertel in elk geval wat er gedraaid heeft — dat hoort bij de diagnose.
Hoe lang mag ik wachten?
Zolang het apparaat uit staat, loopt er bij de meeste storingsbeelden geen klok. Een uitzondering is waterschade: daar werkt de corrosie door en telt elke dag.
Sluit hierop aan.
Wij bekijken uw gegevensdrager.
De Economy-diagnose is kosteloos. U hoort wat er mogelijk is voordat er iets kost — en wat het zou kosten, staat vooraf zwart op wit vast.
Wasserweg 8–10 · 60594 Frankfurt am Main