Gewist op een SSD — waarom de gegevens er vaak nog zijn
Na het wissen vindt geen enkele herstelsoftware op een SSD nog iets — en veel mensen concluderen daaruit dat de gegevens weg zijn. Dat klopt niet: bij veel controllers halen we gewiste bestanden terug, ook na TRIM. Doorslaggevend is wat u in de eerste minuten doet.
Waarom wissen op een harde schijf nauwelijks iets wist
Op een harde schijf kan elke plek rechtstreeks worden overschreven. Wist u een bestand, dan wordt er daarom helemaal niets overschreven — het besturingssysteem schrapt alleen de vermelding in de inhoudsopgave en markeert de blokken als vrij. De magnetische patronen blijven staan tot er ooit iets nieuws overheen wordt geschreven. Juist daarom zijn gewiste bestanden daar vaak nog na weken terug te vinden.
Waarom flashgeheugen anders werkt
Een SSD kan niet zomaar overschrijven. Er wordt per pagina geschreven, maar alleen in aanzienlijk grotere blokken gewist. Om vier kilobyte te wijzigen zou de SSD dus een heel blok moeten leegmaken — daarom doet hij dat niet. Hij schrijft de nieuwe versie naar een vrije plek en onthoudt in een interne vertaaltabel waar de actuele versie staat.
Die tabel is de eigenlijke kern van elke SSD. Zij vertaalt de adressen die het besturingssysteem gebruikt naar de fysieke posities in het geheugen. Zonder haar is de inhoud van de geheugenchips slechts een ongeordende verzameling brokstukken.
TRIM: leeg gemeld is niet leeg
Omdat de SSD zelf niet weet welke van zijn gegevens het besturingssysteem nog nodig heeft, bestaat daar een opdracht voor. Bij het wissen laat het systeem de schijf weten: deze adresbereiken zijn niet meer nodig. Precies dat is TRIM, en het staat al jaren overal standaard aan.
De SSD noteert de betreffende bereiken daarop als ongeldig en meldt ze naar buiten toe meteen als leeg. Wie via de normale interface leest — en dat doet elke herstelsoftware —, krijgt daar geen gegevens meer te zien. Fysiek is er op dat moment echter nog niets gewist: de inhoud staat nog gewoon in de geheugencellen.
Pas de garbage collection maakt de blokken werkelijk leeg, zodat ze opnieuw beschreven kunnen worden. Zij werkt op de achtergrond zodra de schijf stroom heeft, en niet alles in één keer. Tussen het wissen en het fysiek leegmaken ligt daarom een tijdvenster — en precies daar zetten wij in.
Wat daaruit volgt
Hoe wij gewiste bestanden van een SSD terughalen
Herstelsoftware vraagt de schijf via de normale interface — en krijgt voor gewiste bereiken het antwoord „leeg“. Wij gaan een laag dieper: bij veel controllers zetten we de SSD in een technische modus waarin het geheugen rechtstreeks te lezen is, langs de vertaaltabel heen. Daar vinden we de pagina’s die de controller als ongeldig aanmerkt, maar nog niet heeft leeggemaakt.
Uit die brokstukken zetten we de gewiste bestanden en het bestandssysteem weer in elkaar. Omdat daarbij de controller zelf leest, heft hij ook een versleuteling af fabriek op — het beslissende verschil met het uitsolderen van de geheugenchips.
Wanneer de vooruitzichten bijzonder goed zijn
De schijf is meteen uitgeschakeld
Zonder stroom werkt de garbage collection niet. Wie direct na het wissen uitschakelt, laat ons het grootste tijdvenster.
De controller is defect
Wordt de SSD niet meer herkend, meldt hij een verkeerde capaciteit of een vreemde modelnaam, dan is meestal de elektronica of de vertaaltabel getroffen — terwijl de geheugeninhoud zelf ongeschonden is. Een controller die niet werkt, ruimt ook niet op: de gegevens zijn dan vaak nog volledig aanwezig.
Het verlies is niet door wissen ontstaan
Beschadigde beheerstructuren, een afgebroken kopieerbewerking, een defecte partitietabel: daarbij zijn de gegevens niet als vrij gemeld en liggen ze er nog volledig.
Externe SSD’s zonder TRIM-doorgifte
Sommige USB-behuizingen geven de opdracht niet door aan de schijf. Op zulke gegevensdragers gedragen gewiste bestanden zich als op een harde schijf — de vooruitzichten zijn navenant goed.
En de versleuteling
Veel moderne SSD’s versleutelen alles wat ze opslaan in de controller — ook als de gebruiker nooit een versleuteling heeft ingeschakeld. De sleutel ontstaat in de controller en verlaat die niet. Alleen de geheugenchips uitlezen levert daarom niets op, hun inhoud is versleutelde tekst. De weg loopt via de oorspronkelijke controller — en precies daarmee werken wij.
Kort beantwoord.
Kun je gewiste bestanden van een SSD herstellen?
Ja, in veel gevallen — ook na TRIM. De SSD meldt gewiste bereiken naar buiten toe weliswaar meteen als leeg, maar fysiek staan de gegevens nog in het geheugen tot de garbage collection de blokken leegmaakt. Bij veel controllers lezen we het geheugen rechtstreeks uit en zetten we de gewiste bestanden weer in elkaar. Doorslaggevend is dat u de schijf meteen uitschakelt.
Ik heb een bestand op mijn SSD gewist en de computer meteen uitgezet. Kans?
Goed. Hoe korter de tijd tussen wissen en uitschakelen, hoe meer er nog in het geheugen staat. Zet het apparaat niet opnieuw aan, maar stuur het op of breng het naar ons lab in Frankfurt.
Waarom vindt mijn herstelsoftware niets?
Omdat die via de normale interface leest — en daar meldt de SSD gewiste bereiken na TRIM als leeg. Dat betekent niet dat de gegevens weg zijn. Bij veel controllers lezen wij het geheugen rechtstreeks, langs die interface heen. Installeer alstublieft geen verdere software: elke schrijfactie kan de garbage collection in gang zetten.
Helpt het om de SSD uit te bouwen en op een andere computer aan te sluiten?
Nee. Zodra de SSD stroom krijgt, kan hij op de achtergrond opruimen — ongeacht op welke computer hij zit en of iemand hem benadert.
Waarom is het een goed teken als de SSD helemaal niet meer wordt herkend?
Omdat een controller die niet meer werkt, ook niet meer kan opruimen. Zulke gevallen zijn technisch bewerkelijker, maar de gegevens zijn vaak nog volledig aanwezig.
Wij bekijken uw gegevensdrager.
De Economy-diagnose is kosteloos. U hoort wat er mogelijk is voordat er iets kost — en wat het zou kosten, staat vooraf zwart op wit vast.
Wasserweg 8–10 · 60594 Frankfurt am Main