SSD’de silindi — veriler neden çoğu zaman hâlâ orada
Bir SSD’de silme işleminden sonra hiçbir kurtarma yazılımı bir şey bulamaz — ve birçok kişi bundan verilerin gittiği sonucunu çıkarır. Bu doğru değil: Birçok denetleyicide silinen dosyaları TRIM sonrasında da geri getiriyoruz. Belirleyici olan, ilk dakikalarda ne yaptığınızdır.
Sabit diskte silmek neden neredeyse hiçbir şey silmez
Bir sabit diskte her yerin üzerine doğrudan yazılabilir. Bu yüzden bir dosyayı sildiğinizde hiçbir şeyin üzerine yazılmaz — işletim sistemi yalnızca içindekiler tablosundaki kaydı siler ve blokları boş olarak işaretler. Manyetik desenler, bir gün üzerlerine yeni bir şey yazılana dek kalır. Silinmiş dosyaların orada çoğu zaman haftalar sonra bile bulunabilmesinin nedeni tam olarak budur.
Flash bellek neden farklı çalışır
Bir SSD öylece üzerine yazamaz. Sayfa sayfa yazılır ama yalnızca çok daha büyük bloklar hâlinde silinir. Dört kilobaytı değiştirmek için SSD’nin koca bir bloğu boşaltması gerekirdi — bu yüzden yapmaz. Yeni sürümü boş bir yere yazar ve güncel sürümün nerede olduğunu dahili bir çeviri tablosunda tutar.
Bu tablo her SSD’nin asıl çekirdeğidir. İşletim sisteminin kullandığı adresleri bellekteki fiziksel konumlara çevirir. O olmadan bellek yongalarının içeriği yalnızca sıralanmamış bir parça yığınıdır.
TRIM: boş görünmesi boş olduğu anlamına gelmez
SSD kendi verilerinden hangisine işletim sisteminin hâlâ ihtiyaç duyduğunu bilmediği için bunun bir komutu vardır. Silme sırasında sistem sürücüye şunu bildirir: bu adres aralıklarına artık gerek yok. TRIM tam olarak budur ve yıllardır her yerde varsayılan olarak etkindir.
SSD bunun üzerine ilgili alanları geçersiz olarak işaretler ve dışarıya hemen boş olarak bildirir. Normal arabirim üzerinden okuyan — ve her kurtarma yazılımı tam olarak bunu yapar — orada artık hiçbir veri görmez. Ancak bu anda fiziksel olarak henüz hiçbir şey silinmemiştir: İçerikler bellek hücrelerinde durmaya devam eder.
Blokları, yeniden yazılabilmeleri için gerçekten boşaltan ancak garbage collection’dır. Sürücü elektrik aldığı anda arka planda çalışır ve her şeyi bir anda yapmaz. Bu yüzden silme ile fiziksel boşaltma arasında bir zaman aralığı vardır — biz tam orada devreye gireriz.
Bundan çıkan sonuç
Silinen dosyaları bir SSD’den nasıl geri getiriyoruz
Kurtarma yazılımı sürücüyü normal arabirim üzerinden sorgular — ve silinen alanlar için „boş“ yanıtını alır. Biz bir katman daha derine ineriz: Birçok denetleyicide SSD’yi, belleğin çeviri tablosunu atlayarak doğrudan okunabildiği teknik bir kipe alırız. Orada, denetleyicinin geçersiz saydığı ama henüz boşaltmadığı sayfalar bulunur.
Bu parçalardan silinen dosyaları ve dosya sistemini yeniden bir araya getiririz. Okumayı denetleyicinin kendisi yaptığı için fabrika şifrelemesini de çözer — bellek yongalarını sökmekten belirleyici farkı budur.
Şansın özellikle yüksek olduğu durumlar
Sürücü hemen kapatıldı
Elektrik olmadan garbage collection çalışmaz. Silmenin hemen ardından kapatan, bize en geniş zaman aralığını bırakır.
Denetleyici arızalı
SSD artık tanınmıyorsa, yanlış bir kapasite ya da yabancı bir model adı bildiriyorsa, çoğunlukla elektronik ya da çeviri tablosu etkilenmiştir — bellek içeriğinin kendisi ise sağlamdır. Çalışmayan bir denetleyici temizlik de yapmaz: Veriler o zaman çoğu zaman hâlâ eksiksiz yerindedir.
Kayıp silme yüzünden oluşmadı
Hasarlı yönetim yapıları, yarıda kalan bir kopyalama, bozuk bir bölüm tablosu: bunlarda veriler boş olarak bildirilmemiştir ve hâlâ eksiksiz durur.
TRIM aktarmayan harici SSD’ler
Bazı USB kasaları komutu sürücüye iletmez. Böyle veri taşıyıcılarında silinmiş dosyalar bir sabit diskteki gibi davranır — şans da buna göre yüksektir.
Ve şifreleme
Birçok modern SSD sakladığı her şeyi denetleyicide şifreler — kullanıcı hiçbir zaman bir şifreleme açmamış olsa bile. Anahtar denetleyicide oluşur ve oradan çıkmaz. Bu yüzden yalnızca bellek yongalarını okumak işe yaramaz, içerikleri şifreli metindir. Yol özgün denetleyiciden geçer — ve biz tam da onunla çalışırız.
Kısaca yanıtlandı.
Bir SSD’den silinen dosyalar kurtarılabilir mi?
Evet, çoğu durumda — TRIM sonrasında da. SSD silinen alanları dışarıya hemen boş olarak bildirir, ama veriler garbage collection blokları boşaltana dek fiziksel olarak bellekte durur. Birçok denetleyicide belleği doğrudan okur ve silinen dosyaları yeniden bir araya getiririz. Belirleyici olan, sürücüyü hemen kapatmaktır.
SSD’mde bir dosya sildim ve bilgisayarı hemen kapattım. Şans var mı?
İyi. Silme ile kapatma arasındaki süre ne kadar kısaysa bellekte o kadar çok şey durur. Cihazı yeniden açmayın; bize gönderin ya da Frankfurt’taki laboratuvarımıza getirin.
Kurtarma yazılımım neden hiçbir şey bulamıyor?
Çünkü normal arabirim üzerinden okur — ve SSD orada silinen alanları TRIM sonrasında boş olarak bildirir. Bu, verilerin gittiği anlamına gelmez. Birçok denetleyicide belleği bu arabirimi atlayarak doğrudan okuruz. Lütfen başka yazılım kurmayın: Her yazma işlemi garbage collection’ı tetikleyebilir.
SSD’yi söküp başka bir bilgisayara takmak yardımcı olur mu?
Hayır. SSD elektrik aldığı anda arka planda temizlik yapabilir — hangi bilgisayara takılı olduğundan ve birinin ona erişip erişmediğinden bağımsız olarak.
Peki SSD hiç tanınmıyorsa bu neden iyi bir işaret?
Çünkü artık çalışmayan bir denetleyici artık temizlik de yapamaz. Böyle vakalar teknik olarak daha zahmetlidir ama veriler çoğu zaman hâlâ eksiksiz durur.
Buna uyanlar.
Veri taşıyıcınıza bakalım.
Economy teşhisi ücretsizdir. Herhangi bir masraf doğmadan önce neyin mümkün olduğunu öğrenirsiniz — ve maliyeti önceden yazılı olarak belirlenir.
Wasserweg 8–10 · 60594 Frankfurt am Main