SSD’de silinen veriler neden çoğunlukla gerçekten gitmiştir
Veri kurtarmadaki en yaygın yanlış varsayım: „Silinen hiçbir zaman gerçekten silinmez." Sabit diskler için bu çoğu zaman doğrudur. SSD’ler için çoğunlukla doğru değildir — ve nedeni belleğin kendi yapısındadır.
Sabit diskte silmek neden neredeyse hiçbir şey silmez
Bir sabit diskte her yerin üzerine doğrudan yazılabilir. Bu yüzden bir dosyayı sildiğinizde hiçbir şeyin üzerine yazılmaz — işletim sistemi yalnızca içindekiler tablosundaki kaydı siler ve blokları boş olarak işaretler. Manyetik desenler, bir gün üzerlerine yeni bir şey yazılana dek kalır. Silinmiş dosyaların orada çoğu zaman haftalar sonra bile bulunabilmesinin nedeni tam olarak budur.
Flash bellek neden farklı çalışır
Bir SSD öylece üzerine yazamaz. Sayfa sayfa yazılır ama yalnızca çok daha büyük bloklar hâlinde silinir. Dört kilobaytı değiştirmek için SSD’nin koca bir bloğu boşaltması gerekirdi — bu yüzden yapmaz. Yeni sürümü boş bir yere yazar ve güncel sürümün nerede olduğunu dahili bir çeviri tablosunda tutar.
Bu tablo her SSD’nin asıl çekirdeğidir. İşletim sisteminin kullandığı adresleri bellekteki fiziksel konumlara çevirir. O olmadan bellek yongalarının içeriği yalnızca sıralanmamış bir parça yığınıdır.
TRIM: işletim sistemi ele veriyor
SSD kendi verilerinden hangisine işletim sisteminin hâlâ ihtiyaç duyduğunu bilmediği için bunun bir komutu vardır. Silme sırasında sistem sürücüye şunu bildirir: bu adres aralıklarına artık gerek yok. TRIM tam olarak budur ve yıllardır her yerde varsayılan olarak etkindir.
SSD bunun üzerine ilgili alanları geçersiz olarak işaretler ve okumada yalnızca sıfır döndürür — hemen, henüz fiziksel olarak hiçbir şey silinmeden. Arka planda garbage collection blokları gerçekten boşaltır, böylece yeniden yazılabilirler. Bu, cihazı kullanıp kullanmadığınızdan bağımsız olur; elektriğinin olması yeter.
Böylece „silindi mi silinmedi mi" sorusu çalışan bir SSD’de kural olarak kısa süre sonra karara bağlanır — hem de kesin biçimde. Denetleyicinin geçersiz saydığı ve bellek hücreleri zaten boşaltılmış verileri hiçbir yazılım ve hiçbir laboratuvar okuyamaz.
Bundan çıkan sonuç
SSD kurtarmasının yine de işlediği durumlar
Denetleyici arızalı
SSD artık tanınmıyorsa, yanlış bir kapasite ya da yabancı bir model adı bildiriyorsa, çoğunlukla elektronik ya da çeviri tablosu etkilenmiştir — bellek içeriğinin kendisi ise sağlamdır. Bir SSD’nin artık hiç görünmemesinin iyi bir işaret olmasının nedeni tam olarak budur: TRIM o zaman artık hiçbir şeyi temizleyememiştir.
Kayıp silme yüzünden oluşmadı
Hasarlı yönetim yapıları, yarıda kalan bir kopyalama, bozuk bir bölüm tablosu: bunlarda veriler boş olarak bildirilmemiştir ve hâlâ eksiksiz durur.
Cihaz silmeden bu yana kapalıydı
Elektrik olmadan hiçbir şey olmaz. Hemen kapatan, kapıyı bir aralık açık tutar — bununla hiçbir şey güvence altına alınmaz ama bu, „belki" ile „kesinlikle hayır" arasındaki farktır.
TRIM aktarmayan harici SSD’ler
Bazı USB kasaları komutu sürücüye iletmez. Böyle veri taşıyıcılarında silinmiş dosyalar daha çok bir sabit diskteki gibi davranır. Buna güvenilemez — kasaya bağlıdır.
Ve şifreleme
Birçok modern SSD sakladığı her şeyi denetleyicide şifreler — kullanıcı hiçbir zaman bir şifreleme açmamış olsa bile. Anahtar denetleyicide oluşur ve oradan çıkmaz. Bu, tüm sürücüyü hızla silmek için pratiktir ama veri kurtarma için tatsız bir sonucu vardır: yalnızca bellek yongalarını okumak işe yaramaz, çünkü içerikleri şifreli metindir. Özgün denetleyiciyi yeniden çalışır hâle getirmekten başka yol yoktur.
Kısaca yanıtlandı.
SSD’mde bir dosya sildim ve bilgisayarı hemen kapattım. Şans var mı?
Olabilir. Belirleyici olan, silme ile kapatma arasında ne kadar zaman geçtiği ve garbage collection’ın bu sürede çalışıp çalışmadığıdır. Bunu kesin olarak ancak bir teşhisten sonra söyleyebiliriz — kesin olan tek şey, her yeni açılışın şansı küçülttüğüdür.
SSD’yi söküp başka bir bilgisayara takmak yardımcı olur mu?
Hayır. SSD elektrik aldığı anda arka planda temizlik yapabilir — hangi bilgisayara takılı olduğundan ve birinin ona erişip erişmediğinden bağımsız olarak.
Peki SSD hiç tanınmıyorsa bu neden iyi bir işaret?
Çünkü artık çalışmayan bir denetleyici artık temizlik de yapamaz. Böyle vakalar teknik olarak daha zahmetlidir ama veriler çoğu zaman hâlâ eksiksiz durur.
Veri taşıyıcınıza bakalım.
Economy teşhisi ücretsizdir. Herhangi bir masraf doğmadan önce neyin mümkün olduğunu öğrenirsiniz — ve maliyeti önceden yazılı olarak belirlenir.
Wasserweg 8–10 · 60594 Frankfurt am Main